KOTA KINABALU – Tragedi Double Six yang berlaku pada 6 Jun 1976 bukan sekadar satu nahas udara dalam lipatan sejarah. Bagi ramai rakyat Sabah, ia merupakan titik perubahan yang telah mengubah perjalanan politik, ekonomi dan masa depan Negara Sabah.
Dalam tragedi itu, Ketua Menteri Sabah, Tun Fuad Stephens bersama 10 lagi individu termasuk beberapa anggota Kabinet Negara Sabah terkorban apabila pesawat Sabah Air GAF Nomad terhempas berhampiran Sembulan, Kota Kinabalu.
Kehilangan hampir keseluruhan kepimpinan tertinggi Negara Sabah dalam satu insiden merupakan sesuatu yang jarang berlaku dalam sejarah dunia. Peristiwa itu meninggalkan kesan mendalam kepada rakyat Sabah sehingga ke hari ini.
6 Jun 1976
- Tun Fuad Stephens dan 10 yang lain terkorban dalam Tragedi Double Six.
- Datuk Harris Mohd Salleh mengangkat sumpah sebagai Ketua Menteri Negara Sabah pada hari yang sama.
9 Jun 1976
- Tiga hari selepas tragedi, kerajaan baharu Sabah menandatangani Perjanjian Petroleum dengan PETRONAS yang menetapkan bayaran tunai petroleum sebanyak 5 peratus kepada Sabah Dan 95 Peratus Kepada Malaya.
Peristiwa ini terus menjadi antara perkara yang paling banyak diperdebatkan dalam sejarah moden Sabah. Sebahagian rakyat berpendapat bahawa kehilangan kepimpinan Tun Fuad Stephens telah membuka jalan kepada perubahan dasar yang memberi kesan besar terhadap kedudukan politik dan ekonomi Sabah dalam Persekutuan Malaysia.
Dalam kalangan penyelidik, aktivis dan sebahagian tokoh politik Sabah, terdapat pandangan bahawa selepas tahun 1976, autonomi Sabah semakin berkurangan. Antara isu yang sering dibangkitkan ialah:
- Kedudukan Sabah sebagai rakan pengasas Malaysia.
- Hak-hak yang termaktub di bawah Perjanjian Malaysia 1963 (MA63).
- Kuasa imigresen Sabah.
- Hasil petroleum dan pengurusan sumber asli.
- Kuasa pentadbiran yang menurut mereka semakin terhad.
Sebahagian pihak juga berhujah bahawa pindaan Perlembagaan Persekutuan pada tahun 1976 telah mengubah kedudukan perlembagaan Sabah. Namun, perkara ini masih menjadi subjek perbahasan dalam kalangan ahli akademik, pakar perlembagaan dan tokoh politik, dengan tafsiran yang berbeza mengenai implikasinya.
Walaupun laporan siasatan rasmi yang dinyahklasifikasikan pada tahun 2023 menyatakan tiada bukti yang mengesahkan berlakunya sabotaj, sebahagian rakyat Sabah masih berpendapat bahawa terdapat persoalan sejarah yang belum terjawab dan menggesa supaya kajian yang lebih menyeluruh terus dijalankan.
Bagi mereka, pencarian kebenaran sejarah bukan bertujuan menimbulkan permusuhan, tetapi untuk memastikan fakta sejarah dapat difahami secara telus dan adil oleh generasi akan datang.
Hampir lima dekad berlalu, Tragedi Double Six kekal sebagai simbol kehilangan sebuah generasi kepimpinan yang dianggap mempunyai visi besar terhadap masa depan Sabah. Tragedi ini terus menjadi sebahagian daripada naratif sejarah, identiti dan perjuangan rakyat Sabah untuk memahami masa lalu serta menentukan hala tuju masa depan.
“Bangsa yang memahami sejarahnya akan lebih bersedia membentuk masa depannya.”
