18 Jun 2026

Isu yang melibatkan aktivis pelarian Rohingya, Noor Azizah, telah mencetuskan perdebatan meluas selepas kenyataannya mengenai pengalaman pelarian di Malaysia mendapat perhatian masyarakat antarabangsa. Bagi MOPOT (Movement of Political Thought), kontroversi ini bukan sekadar berkaitan dasar imigresen atau undang-undang pelarian, tetapi dilihat sebagai refleksi kepada persoalan lebih besar mengenai keadilan, hak asasi manusia, identiti politik dan hubungan antara Persekutuan dengan Sabah.

Menurut analisis MOPOT, Malaysia selama ini sering menampilkan dirinya sebagai penyokong perjuangan umat Islam di peringkat antarabangsa, termasuk dalam isu Palestin dan Rohingya. Namun, apabila seorang pelarian Rohingya sendiri menyuarakan pengalaman hidup komuniti pelarian di Malaysia, reaksi yang diterima menunjukkan satu percanggahan antara naratif kemanusiaan dan realiti dasar domestik.

MOPOT berpendapat bahawa Noor Azizah telah mencabar naratif tradisional yang selama ini meletakkan Rohingya sebagai simbol penderitaan yang digunakan dalam diplomasi antarabangsa, tetapi kurang memberi ruang kepada mereka untuk mengkritik keadaan yang dihadapi di Malaysia sendiri.

Dalam analisis tersebut, MOPOT memperkenalkan istilah “Islamachoism”, yang digambarkan sebagai penggunaan identiti Islam bagi memperkukuhkan legitimasi politik negara tanpa disertai komitmen menyeluruh terhadap prinsip keadilan sosial. Penulis membezakan konsep ini daripada ajaran Islam sebagai agama, dengan menegaskan bahawa kritikan ditujukan kepada penggunaan agama sebagai instrumen politik, bukannya kepada Islam atau umat Islam secara keseluruhan.

Menurut MOPOT, keadaan ini mewujudkan paradoks apabila Malaysia lantang memperjuangkan hak umat Islam di luar negara tetapi berdepan kritikan terhadap layanan terhadap komuniti pelarian Muslim yang berada dalam negara.

Kajian MOPOT turut menghubungkan isu Noor Azizah dengan pengalaman sejarah Sabah melalui kontroversi Project IC.

Jika komuniti pelarian berdepan masalah kerana ketiadaan pengiktirafan dokumen, MOPOT berhujah bahawa Sabah pula mengalami keadaan yang bertentangan, iaitu dakwaan manipulasi pemberian dokumen kewarganegaraan yang didakwa telah memberi kesan terhadap komposisi demografi, landskap politik serta kedudukan Anak Negeri Sabah.

Menurut analisis tersebut, kedua-dua situasi memperlihatkan bagaimana dokumen kewarganegaraan boleh menjadi instrumen kuasa negara.

Bagi pelarian, ketiadaan dokumen menyebabkan mereka berada dalam keadaan “legal non-existence” atau kewujudan yang tidak diiktiraf oleh undang-undang.

Bagi Sabah pula, MOPOT berhujah bahawa pemberian dokumen secara tidak sah, sekiranya benar berlaku, boleh membawa implikasi besar terhadap keseimbangan politik, hak tanah, budaya dan masa depan masyarakat asal.

MOPOT menyifatkan dakwaan Project IC sebagai satu bentuk “demographic engineering” yang didakwa memberi kesan kepada survival politik masyarakat Kadazandusun dan komuniti Anak Negeri Sabah.

Menurut penulis, kesan jangka panjang yang didakwa berlaku bukan sekadar melibatkan pertambahan penduduk, tetapi turut menyentuh isu budaya, bahasa, hak tanah adat, pengagihan kuasa politik serta identiti masyarakat asal.

Walau bagaimanapun, MOPOT turut menjelaskan bahawa penggunaan istilah seperti “cultural genocide” merupakan tafsiran politik terhadap kesan struktur yang didakwa berlaku, dan bukan merujuk kepada keputusan atau sabitan mana-mana mahkamah antarabangsa terhadap individu tertentu.

Kajian tersebut turut mengingatkan supaya masyarakat tidak melihat isu pelarian Rohingya dan perjuangan hak Anak Negeri Sabah sebagai dua perjuangan yang saling bercanggah.

Sebaliknya, MOPOT berhujah bahawa kedua-duanya merupakan manifestasi kepada persoalan yang sama, iaitu bagaimana status undang-undang, kewarganegaraan dan dokumen boleh digunakan untuk menentukan siapa yang mendapat pengiktirafan, perlindungan atau kuasa politik.

Dalam konteks itu, MOPOT menegaskan bahawa pelarian tidak seharusnya dijadikan kambing hitam kepada isu Project IC, manakala masyarakat asal Sabah pula tidak wajar dipinggirkan daripada tuntutan keadilan terhadap sejarah dan demografi negeri tersebut.

Sebagai kesimpulan, MOPOT mengemukakan beberapa pendirian utama yang menurutnya perlu diberi perhatian:

• Melindungi hak kanak-kanak pelarian dan golongan rentan.
• Menolak eksploitasi buruh murah serta sindiket yang mengambil keuntungan daripada pekerja migran.
• Menuntut siasatan menyeluruh terhadap dakwaan Project IC.
• Menyokong pelaksanaan syor Suruhanjaya Siasatan Diraja (RCI) berkaitan pendatang tanpa izin di Sabah.
• Menggesa pemulangan hak-hak Sabah termasuk tuntutan 40 peratus hasil bersih seperti yang diperuntukkan dalam Perlembagaan Persekutuan.
• Menolak eksploitasi agama bagi kepentingan politik.
• Menolak campur tangan kuasa luar yang menggunakan isu hak asasi manusia sebagai instrumen geopolitik.

Menurut MOPOT, isu Noor Azizah dan Project IC memperlihatkan dua dimensi berbeza terhadap persoalan yang sama: bagaimana sesebuah negara menentukan siapa yang diiktiraf, siapa yang dipinggirkan, dan bagaimana status undang-undang boleh mempengaruhi kehidupan manusia serta masa depan sesuatu masyarakat.

Bagi MOPOT, perbincangan mengenai keadilan tidak seharusnya hanya tertumpu kepada isu antarabangsa, tetapi juga perlu merangkumi persoalan hak pelarian, hak masyarakat asal Sabah, keadilan sosial, serta hubungan Persekutuan dengan negeri-negeri yang membentuk Malaysia.

Oleh:Borneo Voice News