MELBOURNE, 29 Oktober 2026 — Presiden Sabah Sarawak Keluar Malaysia (SSKM) Australia, Ray Chalmer Jefferson, mempertahankan paparan bendera Malaysia secara terbalik semasa demonstrasi aman di hadapan Bangunan Parlimen Victoria pada 24 Oktober. Beliau menyifatkannya sebagai ekspresi politik bagi menyuarakan keresahan tentang sejarah, hak rakyat dan masa depan politik Sabah serta Sarawak.
Dalam dua kenyataan media berkata Pada 24 dan 28 Oktober, Ray menggesa kerajaan menjawab persoalan berkaitan proses pembentukan Malaysia, Perjanjian Malaysia 1963 (MA63), kebebasan bersuara dan pelaksanaan hak perlembagaan Sabah. Kenyataan tersebut dikeluarkan oleh Ray selaku Presiden organisasi itu.
Demonstrasi berlangsung sempena Hari Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (Hari PBB). Menurut kenyataan 24 Oktober, bendera yang dipamerkan secara terbalik melambangkan keresahan politik SSKM Australia terhadap persoalan yang belum terjawab mengenai pembentukan Malaysia dan kedudukan Sabah serta Sarawak.
“Paparan bendera ini membawa mesej keresahan dan tuntutan agar persoalan kami dijawab dengan bukti yang boleh diteliti,” kata Ray dalam kenyataan tersebut.
Ray berkata prinsip keamanan, hak asasi manusia, persamaan hak dan penentuan nasib sendiri dalam Piagam PBB menjadi asas kepada advokasinya melalui dialog, penyelidikan dan usaha aman. Organisasi itu turut menyeru pendedahan rekod berkaitan serta penelitian oleh badan PBB mengikut mandat dan prosedur masing-masing.
Ray menjelaskan bahawa seruan sempena Hari PBB itu merupakan usaha advokasi SSKM Australia sendiri. Ia tidak bermaksud PBB menyokong kempen tersebut atau memberikan kebenaran untuk mengadakan referendum.
Kenyataan 24 Oktober mengemukakan beberapa persoalan, termasuk siapa yang memberikan kuasa kepada wakil North Borneo dan Sarawak untuk menandatangani Perjanjian Malaysia pada 9 Julai 1963, apakah instrumen yang membuktikan kuasa itu, dan bagaimana kehendak rakyat dikenal pasti ketika itu.
Ray turut mempersoalkan bagaimana rakyat Sabah dan Sarawak hari ini dapat menyatakan pilihan politik mereka secara bebas, aman dan bermaklumat. Organisasi itu berkata kesahan MA63 wajar diteliti dan dicabar melalui penelitian dokumen serta undang-undang secara bebas, sambil menjelaskan bahawa kenyataannya tidak mendakwa mahkamah telah memutuskan MA63 tidak sah.
Dalam kenyataan susulan pada 28 Oktober, Ray berkata MA63 ditandatangani ketika Borneo Utara dan Sarawak masih berada di bawah pentadbiran kolonial British. Menurut kenyataan itu, keadaan perundangan dan perlembagaan pada waktu tersebut menimbulkan persoalan tentang bentuk perwakilan, kapasiti undang-undang pihak yang terlibat dan cara kehendak rakyat dikenal pasti.
Kenyataan tersebut turut merujuk kepada Kenyataan Bersama Manila bertarikh 5 Ogos 1963, yang menurut SSKM Australia memperuntukkan supaya Setiausaha Agung PBB menentukan kehendak rakyat Sabah dan Sarawak sebelum pembentukan Malaysia, dengan mengambil kira Prinsip IX Resolusi Perhimpunan Agung PBB 1541 (XV).
Ray mengakui Misi PBB telah dijalankan pada 1963 dan Setiausaha Agung ketika itu menyampaikan kesimpulan yang menyokong dapatan bahawa majoriti penduduk kedua-dua wilayah memihak kepada pembentukan Malaysia. Namun, organisasi itu berkata misi tersebut tidak melibatkan referendum atau pengundian langsung yang menyeluruh. Penilaiannya, menurut kenyataan itu, dibuat melalui penelitian terhadap proses pilihan raya, konsultasi, representasi dan maklumat yang diperoleh dalam tempoh terhad.
Ray berkata persoalan yang dibangkitkan organisasi itu termasuk sama ada kaedah yang digunakan ketika itu mencukupi untuk memenuhi prinsip penentuan nasib sendiri, bagaimana komitmen dalam dokumen berkaitan dilaksanakan dan apakah kesan perundangan yang patut diberikan kepada keseluruhan proses tersebut.
Ray berkata ia tidak meminta sejarah ditulis semula mengikut kehendak politik mana-mana pihak, sebaliknya mahu rekod yang menyokong dan mempersoalkan proses pembentukan Malaysia dinilai secara menyeluruh.
Ray merujuk kepada Perkara 1(2) Piagam PBB mengenai persamaan hak dan penentuan nasib sendiri, sambil mengakui bahawa penerapan prinsip tersebut perlu dinilai berdasarkan fakta sejarah, keadaan perundangan dan prinsip undang-undang antarabangsa lain, termasuk integriti wilayah negara. Ray menegaskan bahawa SSKM Australia tidak mendakwa prinsip tersebut secara automatik memberikan hak pemisahan unilateral atau bahawa tuntutan politiknya telah mendapat pengiktirafan antarabangsa.
Mengenai demonstrasi di Melbourne, Ray berkata acara itu berlangsung di Australia dan tertakluk kepada undang-undang yang berkenaan di negara tersebut. Organisasi itu merujuk kepada Seksyen 15 dan 16 Charter of Human Rights and Responsibilities Act 2006 (Vic), yang menurutnya melindungi kebebasan bersuara, perhimpunan aman dan berpersatuan.
Ray mengakui hak berkenaan mempunyai batasan dan perlu mengambil kira hak orang lain, keselamatan awam serta sekatan yang dibenarkan undang-undang. Namun, Ray berkata ketidaksetujuan seorang menteri Malaysia terhadap ekspresi politik yang berlaku di Melbourne tidak dengan sendirinya membuktikan bahawa tindakan itu melanggar undang-undang Australia.
Sebarang dakwaan kesalahan, menurut kenyataan tersebut, perlu dinilai berdasarkan peruntukan undang-undang yang terpakai, bidang kuasa, keadaan sebenar kejadian dan bukti.Ray turut menegaskan bahawa laporan polis atau siasatan tidak sama dengan keputusan mahkamah bahawa seseorang telah melakukan kesalahan.
Laporan Bernama yang diterbitkan oleh The Borneo Post pada 25 Oktober memetik Datuk Mustapha Sakmud, Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Sabah dan Sarawak), berhubung paparan bendera tersebut. Laporan itu turut memetik gesaan supaya orang ramai membuat laporan polis mengenai kandungan media sosial berkaitan demonstrasi.
Ray berkata SSKM Australia menghormati hak Mustapha untuk menyatakan pendirian politiknya dan hak individu membuat laporan kepada pihak berkuasa. Pada masa yang sama, organisasi itu menolak tanggapan bahawa perjuangan politik tidak bertanggungjawab hanya kerana mencabar pendirian rasmi kerajaan atau mempersoalkan sejarah pembentukan Malaysia.
Menurut Ray, simbol tersebut bukan seruan kepada keganasan, kebencian atau permusuhan terhadap rakyat Malaysia. Organisasi itu mengakui tindakan tersebut mungkin menyinggung atau tidak dipersetujui sesetengah pihak dan menghormati hak mereka untuk membantah kaedah protes itu. Ray turut menyatakan bahawa SSKM Australia menolak kebencian, ugutan dan permusuhan terhadap rakyat Malaysia, serta menghormati masyarakat Australia dan masyarakat Orang Asal selaku Pemilik Tradisional tanah tempat demonstrasi berlangsung
Ray turut mengulas kenyataan Mustapha mengenai kemajuan pelaksanaan perkara berkaitan MA63. Berdasarkan laporan mengenai kenyataan menteri itu, 29 perkara dipantau melalui mekanisme pelaksanaan MA63: 16 dilaporkan selesai sepenuhnya, tiga mencapai penyelesaian interim atau sebahagian, manakala 10 masih dalam rundingan. Kerajaan juga dilaporkan menyatakan bahawa 12 daripada 16 perkara yang selesai itu diselesaikan di bawah pentadbiran Kerajaan MADANI.
Ray berkata kemajuan pentadbiran dan rundingan boleh membawa manfaat kepada rakyat, tetapi jumlah perkara yang diumumkan selesai tidak dengan sendirinya menjelaskan keseluruhan kedudukan hak perlembagaan atau kewajipan yang masih tertunggak.
SSKM Australia menggesa kerajaan menerbitkan senarai lengkap 29 perkara berserta status setiap satu, asas undang-undang, instrumen atau pindaan yang telah berkuat kuasa, pihak yang bertanggungjawab dan garis masa bagi perkara yang belum selesai. Organisasi itu turut meminta kerajaan membezakan perkara yang dipersetujui secara prinsip daripada penyelesaian interim dan pelaksanaan sebenar melalui perubahan undang-undang atau pentadbiran.
Mengenai pemberian khas interim kepada Sabah sebanyak RM1.5 bilion setahun, Ray berkata jumlah itu tidak seharusnya disamakan secara automatik dengan penyelesaian muktamad hak hasil Sabah di bawah Perkara 112C dan 112D serta peruntukan berkaitan dalam Jadual Kesepuluh Perlembagaan Persekutuan.
Kenyataan itu merujuk kepada keputusan Mahkamah Tinggi Kota Kinabalu pada 17 Oktober 2025 yang membenarkan permohonan semakan kehakiman Sabah Law Society berkaitan pelaksanaan hak perlembagaan Sabah terhadap pemberian khas tersebut. Ray juga menyatakan bahawa Mahkamah Rayuan pada 6 April 2026 membenarkan penangguhan pelaksanaan perintah tertentu sementara rayuan Kerajaan Persekutuan diputuskan. Menurut penjelasan Jabatan Peguam Negara yang dirujuk dalam kenyataan itu, penangguhan tersebut tidak meliputi dapatan Mahkamah Tinggi mengenai hak 40 peratus di bawah Perkara 112C.
Ray berkata prosiding rayuan itu dijadualkan didengar pada 29 Oktober 2026. Beliau menyatakan bahawa SSKM Australia menghormati kebebasan badan kehakiman dan tidak mahu mendahului keputusan mahkamah. Organisasi itu menggesa Kerajaan Persekutuan dan Kerajaan Negeri Sabah menjelaskan kaedah pengiraan, tempoh tuntutan, kedudukan pemberian interim, status rundingan dan langkah pelaksanaan yang dicadangkan, tertakluk kepada proses mahkamah serta kewajipan kerahsiaan yang sah.
Ray menegaskan bahawa rakyat Sabah dan Sarawak tidak mempunyai satu pandangan politik yang seragam. Menurut organisasi itu, ada yang menyokong kedudukan kedua-dua negeri dalam Malaysia, ada yang memperjuangkan pelaksanaan MA63 secara lebih menyeluruh atau pembaharuan struktur persekutuan, sementara yang lain memilih pendekatan berbeza terhadap masa depan politik.
Ray berkata tiada seorang menteri, parti politik atau organisasi termasuk SSKM Australia sendiri seharusnya mendakwa mewakili keseluruhan rakyat Sabah dan Sarawak tanpa asas yang boleh dipertanggungjawabkan. Perbezaan pandangan, katanya, wajar dibahaskan secara aman dan tidak semestinya mencerminkan kebencian terhadap pihak yang mempunyai pendirian berlainan.
Ray menggesa Mustapha dan Kerajaan Malaysia menjawab persoalan mengenai proses menentukan kehendak rakyat Sabah dan Sarawak pada 1963, pelaksanaan komitmen dalam dokumen sejarah, status 29 perkara MA63 dan kewajipan perlembagaan berhubung hak hasil Sabah. Organisasi itu mahukan jawapan yang disokong dokumen rasmi, asas perundangan yang jelas dan maklumat pelaksanaan yang boleh diteliti masyarakat.
Ray menyatakan kesediaan SSKM Australia untuk menyertai perbincangan terbuka berasaskan fakta, rekod sejarah dan prinsip undang-undang, tanpa menganggap perbezaan pendirian politik mesti berakhir dengan persetujuan. Beliau berkata organisasi itu akan meneruskan advokasi aman, penelitian dokumen sejarah, perbincangan awam dan penglibatan dengan institusi berkaitan.
Kenyataan 24 Oktober turut menyebut bahawa SSKM Australia beroperasi secara bebas dan tidak mempunyai hubungan afiliasi dengan SSKM UK. Kedua-dua kenyataan tersebut dikeluarkan oleh Ray Chalmer Jefferson selaku Presiden SSKM Australia.
Oleh:Borneo Voice News
